Centrum doradztwa
Skorzystaj z bezpłatnej pomocy Fundacji www.domyopieki.pl prowadzącej Centrum Doradztwa w wyborze domu opieki >>

Porównaj

Schowek

Przejdź do schowka

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiejprzyjęta na szczycie w Nicei w grudniu 2000 roku.

(DRAFT CHARTER OF FUNDAMENTAL RIGHTS OF THE EUROPEAN UNION)

Art. 1. Godność osoby ludzkiej
1. Godność osoby ludzkiej szanuje się i chroni. 2. Każdy jest równy wobec prawa.
Art. 2. Prawo do życia
1. Każdy ma prawo do życia.
2. Nikt nie może być skazany na karę śmierci ani stracony.
Art. 3. Prawo do poszanowania integralności osoby ludzkiej
1. Każdy ma prawo do poszanowania swojej integralności fizycznej i psychicznej.
2. W dziedzinach medycyny i biologii muszą być szanowane w szczególności następujące zasady:
- zakaz praktyk eugenicznych,
- poszanowanie świadomej zgody pacjenta,
- zakaz czynienia ciała ludzkiego i jego produktów źródłem korzyści finansowych,
- zakaz reproduktywnego klonowania istot ludzkich.
Art. 4. Zakaz tortur i nieludzkiego postępowania
Nikt nie będzie poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu postępowaniu albo karaniu. Nikt nie może być wydalony lub wydany Państwu, w którym byłby narażony na skazanie na karę śmierci, tortury lub nieludzkie postępowanie.
Art. 5. Zakaz niewolnictwa i pracy przymusowej
1. Nikt nie będzie trzymany w niewoli lub poddaństwie.
2. Nikt nie będzie zmuszony do świadczenia pracy przymusowej lub obowiązkowej.
Art. 6. Prawo do wolności i bezpieczeństwa
Każdy ma prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego. Nikogo nie pozbawi się wolności, z wyjątkiem szczególnych przypadków i w trybie ustalonym przez prawo.
Art. 7. Prawo do skutecznego środka ochrony praw
Każdy, czyje prawa i wolności zostały naruszone ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem.
Art. 8. Prawo do rzetelnego procesu
1. Każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony prawem.
2. Tym którzy nie mają wystarczających środków finansowych umożliwia się pomoc prawną, jeżeli jest ona niezbędna do zapewnienia skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
Art. 9. Domniemanie niewinności oraz prawo do obrony
1. Każdego oskarżonego uważa się za niewinnego do czasu udowodnienia mu winy zgodnie z prawem.
2. Każdemu oskarżonemu gwarantuje się poszanowanie jego praw do obrony.
Art. 10. Nie ma kary bez uprzedniej ustawy
1. Nikt nie będzie uznanym winnym popełnienia czynu polegającego na działaniu lub zaniechaniu, który według prawa wewnętrznego, prawa Unii lub prawa międzynarodowego nie był zagrożony karą w czasie jego popełnienia. Nie będzie również wymierzona kara surowsza od tej, którą można było wymierzyć w czasie, gdy czyn zagrożony karą został popełniony. Jeżeli prawo, które weszło w życie po popełnieniu czynu zagrożonego karą, przewiduje za ten czyn karę łagodniejszą niż prawo dotychczasowe, obowiązuje prawo późniejsze.
2. Niniejszy przepis nie stanowi przeszkody w sądzeniu i skazaniu jakiejkolwiek osoby winnej działania lub zaniechania, które w czasie popełnienia stanowiły czyn zagrożony karą według ogólnych zasad prawa międzynarodowego.
Art. 11. Zakaz ponownego sądzenia lub karania
Nikt nie będzie ponownie sądzony lub skazany w postępowaniu karnym za przestępstwo, za które został już prawomocnie uniewinniony lub skazany zgodnie z prawem.
Art. 12. Poszanowanie życia prywatnego
Każdy ma prawo do poszanowania swojej prywatności, honoru, domu oraz tajemnicy korespondencji i komunikowania się.
Art. 13. Życie rodzinne
1. Każdy ma prawo do poszanowania swojego życia rodzinnego.
2. Każdy ma prawo do zawarcia małżeństwa i założenia rodziny, zgodnie z prawem krajowym, regulującym korzystanie z tego prawa.
3. Zapewnia się prawną gospodarczą i socjalną ochronę rodziny.
Art. 14. Wolność myśli, sumienia i wyznania
Każdy ma prawo do wolności myśli, sumienia i wyznania.
Art. 15. Wolność słowa
Każdy ma prawo do wolności słowa. Prawo to obejmuje wolność posiadania poglądów oraz otrzymywania i przekazywania informacji i idei bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice państwowe.
Art. 16. Prawo do nauki
1. Każdy ma prawo do nauki oraz prawo dostępu do szkolenia zawodowego i ustawicznego. Prawa te obejmują prawo do nieodpłatnej nauki obowiązkowej.
2. Zakładanie placówek oświatowych jest wolne od ograniczeń.
3. Zagwarantowane jest prawo rodziców do zapewnienia wychowania i nauczania ich dzieci zgodnie z przekonaniami religijnymi i filozoficznymi rodziców.
Art. 17. Wolność zgromadzania oraz stowarzyszania się
Każdy ma wolność pokojowego zgromadzania się oraz wolność stowarzyszania się z innymi, włącznie z prawem tworzenia i przystępowania do związków zawodowych oraz partii politycznych.
Art. 18. Prawo dostępu do informacji
Każdy obywatel Unii i każdy jej stały mieszkaniec ma prawo dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady oraz Komisji.
Art. 19. Ochrona danych
Każdy ma prawo zdecydowania czy jego dane osobowe mogą być ujawnione i jak mogą być wykorzystane.
Art. 20. Prawo do własności
Każda osoba ma prawo do władania, używania lub korzystania z mienia legalnie nabytego. Nikt nie może być pozbawiony swojego mienia, chyba że w interesie publicznym i w przypadkach oraz na warunkach przewidzianych przez prawo, pod warunkiem uprzedniej gwarancji słusznego odszkodowania.
Art. 21. Prawo do azylu oraz wydalanie cudzoziemców
1. Obywatele państw trzecich mają prawo do azylu w Unii Europejskiej zgodnie z postanowieniami Konwencji Genewskiej z dnia 28 lipca 1951 r. i Protokołu z dnia 31 stycznia 1967 r. odnoszącymi się do statusu uchodźców.
2. Zakazuje się zbiorowego wydalania cudzoziemców.
Art. 22. Równość i niedyskryminacja
1. Zakazuje się jakiejkolwiek dyskryminacji ze względu na płeć, rasę, kolor skóry lub pochodzenie etniczne czy społeczne, język, religię lub przekonania, poglądy polityczne, należenie do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie, niepełnosprawność, wiek oraz orientację seksualną.
2. W ramach Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz Traktatu o Unii Europejskiej zakazana jest jakakolwiek dyskryminacja ze względu na obywatelstwo.
3. Unia dąży do eliminowania nierówności i promuje równość między mężczyznami i kobietami, w szczególności równość między płciami zapewnia się przez określanie płac i innych warunków pracy.
Art. 23. Prawa dzieci
Dzieci muszą być traktowane jako równe jednostki, muszą one mieć możność wpływu na sprawy dotyczące ich osoby w stopniu korespondującym z ich dojrzałością.
Art. _. Zasada demokracji
1. Wszystkie władze publiczne pochodzą od ludu.
2. Unia i jej instytucje zasadzają się na zasadach wolności, demokracji, poszanowania dla praw człowieka oraz państwa prawnego, zasad które są wspólne dla Państw Członkowskich.
Art. 24. Partie polityczne
Każdy obywatel ma prawo tworzenia partii politycznej na obszarze Unii i każdy ma prawo przystąpienia do takiej partii. Takie partie polityczne muszą szanować prawa i wolności gwarantowane w niniejszej Karcie.
Art. 25. Prawo do czynnego i biernego udziału w wyborach do Parlamentu Europejskiego
1. Posłowie do Parlamentu Europejskiego wybierani są w wyborach bezpośrednich i powszechnych oraz w wyniku wolnego i tajnego głosowania.
2. Każdy obywatel Unii ma czynne oraz bierne prawo wyborcze jako kandydat w Państwie Członkowskim, w którym ma stale miejsce zamieszkania na tych samych warunkach, co obywatele tego Państwa.
Art. 26. Prawo do czynnego i biernego udziału w wyborach do samorządu terytorialnego
Każdy obywatel Unii ma czynne oraz bierne prawo wyborcze jako kandydat w wyborach do samorządu terytorialnego w Państwie Członkowskim, w którym ma stale miejsce zamieszkania na tych samych warunkach, co obywatele tego Państwa.
Art. 27. Stosunki z administracją
1. Każda osoba ma prawo do załatwienia jej spraw w sposób bezstronny, retelny i w rozsądnym terminie przez instytucje i organy Unii.
2. Prawo to obejmuje:
- prawo każdej osoby do osobistego przedstawienia sprawy zanim zostanie wydana w stosunku do niej jakakolwiek negatywna decyzja;
- prawo każdej osoby do dostępu do jej akt sprawy, przy poszanowaniu uprawnionych interesów poufności i tajemnicy handlowej;
- obowiązek organu administracji uzasadnienia decyzji.
3. Każda osoba może przedstawić swoją sprawę instytucji Unii w jednym z jej oficjalnych języków oraz musi otrzymać odpowiedź w tym języku.
Art. 28. Ombudsman
Każdy obywatel Unii oraz każda osoba fizyczna i prawna mająca stale zamieszkanie lub zarejestrowana w Państwie Członkowskim mają prawo przedstawić Ombudsmanowi Unii sprawy niewłaściwego działania instytucji lub organów Unii, z wyjątkiem Trybunału Sprawiedliwości oraz Sądu Pierwszej Instancji w odniesieniu do ich funkcji sądowych.
Art. 29. Prawo do petycji
Każdy obywatel Unii oraz każda osoba fizyczna i prawna mająca stale zamieszkanie lub zarejestrowana w Państwie Członkowskim mają prawo do petycji do Parlamentu Europejskiego.
Art. 30. Prawo poruszania się
Każdy obywatel Unii ma prawo do poruszania się oraz do swobodnego zamieszkania na terytorium Państw Członkowskich.
Art. 31. Prawa socjalne i zasady
Instytucje oraz organy Unii, Państw Członkowskich, wyłącznie w ramach prawa Wspólnoty oraz partnerzy społeczni na poziomie Unii, działając w ramach ich uprawnień, przestrzegają praw socjalnych oraz wprowadzają w życie zasady społeczne określone w niniejszej Karcie.
Art. 32. Wolność wyboru zawodu
Każdy ma prawo wyboru oraz wykonywania zawodu.
Art. 33. Prawa pracowników do informacji i konsultacji w ramach zakładu pracy
Pracownicy i ich reprezentanci mają prawo do informacji i konsultacji we właściwym czasie w ramach zatrudniającego ich zakładu pracy.
Art. 34. Prawo do sporów zbiorowych i akcji
Pracodawcy i pracownicy mają prawo do negocjacji oraz zawierania układów zbiorowych oraz do podejmowania akcji zbiorowej, w przypadkach konfliktu interesów, dla obrony ich interesów gospodarczych i socjalnych, włączając w to poziom Unii Europejskiej, w warunkach określonych przez krajowe prawo i praktykę.
Art. 35. Prawo do czasu na odpoczynek i do corocznego urlopu
Każdy pracownik ma prawo do określenia maksymalnego czasu pracy, do codziennego i cotygodniowego czasu na odpoczynek oraz do corocznego płatnego urlopu.
Art. 36. Bezpieczne i zdrowe warunki pracy
Każdy pracownik ma prawo do bezpiecznych i zdrowych warunków pracy.
Art. 37. Ochrona młodocianych
Minimalny wiek przyjęcia do pracy musi być nie niższy niż minimalny wiek obowiązku szkolnego bez uszczerbku dla takich zasad, jakie mogą być bardziej korzystne dla młodocianych, w szczególności tych, które zapewniają ich przygotowanie do zawodu poprzez szkolenie zawodowe oraz z uwzględnieniem wyłączeń ograniczonych do pewnych lekkich prac.
Młodociani przyjęci do pracy muszą mieć warunki pracy odpowiednie dla ich wieku.
Art. 38. Prawo do ochrony w przypadkach zwolnienia z pracy
Wszyscy pracownicy mają prawo do ochrony przed niesprawiedliwym lub sprzecznym z prawem zwolnieniem z pracy.
Art. 39. Prawo pracowników do ochrony rodziny i życia zawodowego
Wszyscy pracownicy mają prawo do ochrony rodziny i życia zawodowego. Prawo to obejmuje w szczególności urlop macierzyński przed oraz po połogu a także prawo do urlopu rodzicielskiego po urodzeniu lub adopcji dziecka.
Art. 40. Prawo pracowników migrantów do równego traktowania
Obywatele państwa trzeciego pracujący legalnie na terytorium Państw Członkowskich są uprawnieni do traktowania nie mniej korzystnego niż pracownicy z Unii Europejskiej w odniesieniu do warunków pracy.
Art. 41. Bezpieczeństwo socjalne i pomoc społeczna
1. Ustanowi się przepis, odpowiednio do zasad każdego Państwa Członkowskiego, regulujący zasiłki z tytułu ubezpieczenia społecznego na wypadek macierzyństwa, choroby, uzależnienia lub wieku starczego oraz w przypadku bezrobocia.
2. Ustanowi się przepis regulujący pomoc społeczną oraz zasiłek mieszkaniowy w celu zagwarantowania godnej egzystencji każdemu, komu brak na to odpowiednich środków.
Art. 42. Ochrona zdrowia
Każdy ma prawo dostępu do opieki medycznej i środków profilaktyki odpowiednio do zasad każdego Państwa Członkowskiego.
Art. 43. Niepełnosprawni
Ustanowi się przepis regulujący środki integracji społecznej i zawodowej niepełnosprawnych.
Art. 44. Ochrona środowiska
Polityka unijna zapewni ochronę środowiska, która obejmie zachowanie, ochronę oraz poprawę jakości środowiska, ochronę zdrowia ludzkiego oraz roztropną i racjonalną utylizację zasobów naturalnych.
Art. 45. Ochrona konsumenta
Polityka unijna zapewni wysoki poziom ochrony zdrowia, bezpieczeństwa i interesów konsumentów.
Art. 46. Zakres obowiązywania
1. Przepisy niniejszej Karty stosuje się do instytucji i organów Unii, w zakresie ich uprawnień przyznanych im w Traktatach, jak również do Państw Członkowskich, wyłącznie w ramach stosowania przez nie prawa Unijnego.
2. Karta niniejsza nie ustanawia ani nowych uprawnień, ani nowych zadań dla Wspólnoty lub dla Unii, ani nie zmienia kompetencji oraz zadań określonych w Traktatach.
Art. 47. Ograniczenia praw podlegających ochronie
Jakiekolwiek ograniczenie i praw uznanych w niniejszej Karcie musi wynikać z przepisu właściwej władzy ustawodawczej. Rzeczywista treść tych praw i wolności musi być szanowana. Każde ograniczenie, podlegając zasadzie proporcjonalności, musi mieścić się w graniach koniecznych dla ochrony uprawnionych interesów w społeczeństwie demokratycznym. Ograniczenia nie mogą przewyższać tych, na które zezwala Konwencja Europejska o Ochronie Praw Człowieka i Wolności Podstawowych.
Art. 48. Warunki i granice określone w Traktacie
Prawa ustanowione w Traktacie ustanawiającym Wspólnotę Europejską są chronione na warunkach i w granicach tam określonych.
Art. 49. Poziom ochrony
Żadne z postanowień niniejszej Karty nie będzie interpretowane jako ograniczające lub podważające prawa człowieka i podstawowe wolności uznane, we właściwych im obszarach zastosowania, przez konstytucje Państw Członkowskich, prawo międzynarodowe porozumienia międzynarodowe, których Unia, Wspólnota lub Państwa Członkowskie są stroną, włącznie z Konwencją Europejską o Ochronie Praw Człowieka i Wolności Podstawowych.
Art. 50. Zakaz nadużywania praw
Żadne z postanowień niniejszej Karty nie może być interpretowane jako przyznające jakiekolwiek prawo do podejmowania jakiejkolwiek działalności lub realizacji jakiekolwiek czynu mającego na celu zniszczenie któregokolwiek z praw i wolności tu ustanowionych lub do ich ograniczenia w rozmiarze większym niż jest to przewidziane w niniejszej Karcie.
Przekład prawników Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka z języka angielskiego

KONTAKT



www.domyopieki.pl
ul. Chlewińska 13
01-695 Warszawa
tel. 22 698 70 80, fax 22 201 25 71
e-mail: redakcja@domyopieki.pl



Copyright © 2001-2020 by POINT GROUP Marek Gabański Wszelkie prawa zastrzeżone.