Prezydent podpisał ustawę o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej

Prezydent podpisał ustawę o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej. Nowe przepisy wprowadzają Bon Senioralny, porządkują system opieki długoterminowej oraz poszerzają zakres działań państwa na rzecz seniorów. Na pierwszą edycję programu Bon Senioralny rząd przeznaczy 1 mld zł.

Ustawa ma stanowić fundament dla rozwoju kolejnych rozwiązań w polityce senioralnej. Jednocześnie realizuje jeden z kamieni milowych Krajowego Planu Odbudowy dotyczący rozwoju opieki długoterminowej.

– W pierwszej edycji programu przeznaczamy miliard złotych na Bon Senioralny. To największa dotychczas kwota przeznaczona na organizację usług wsparcia w miejscu zamieszkania. Chcemy, aby pomoc była dostępna nie tylko w dużych miastach, ale również w mniejszych miejscowościach i na terenach wiejskich – podkreśla Marzena Okła-Drewnowicz, sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów i pełnomocnik rządu ds. polityki senioralnej.

Na czym polega Bon Senioralny?

Bon Senioralny będzie formą wsparcia świadczoną w miejscu zamieszkania osób, które ukończyły 65. rok życia. Seniorzy otrzymają pomoc opiekuna, natomiast gminy zyskają środki na organizację usług, w tym na zatrudnienie odpowiedniego personelu.

To samorząd oceni potrzeby osoby starszej, podpisze z nią umowę i zapewni niezbędną pomoc – samodzielnie lub za pośrednictwem wybranego podmiotu.

Wsparcie będzie mogło obejmować m.in.:

• robienie zakupów,
• przygotowywanie posiłków,
• pomoc w utrzymaniu higieny,
• wsparcie przy myciu i ubieraniu,
• inne czynności ułatwiające seniorowi samodzielne funkcjonowanie w domu.

Z programu będą mogły skorzystać osoby, których średni miesięczny dochód z trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku nie przekroczy 3410 zł. Limit ten będzie corocznie podwyższany wraz z waloryzacją emerytur i rent. Kryterium dochodowe ma być około trzykrotnie wyższe od obowiązującego obecnie w pomocy społecznej.

Program najpierw obejmie gminy z najmniejszym dostępem do usług

W pierwszym etapie Bon Senioralny trafi do gmin, które nie świadczą usług opiekuńczych lub korzysta z nich nie więcej niż 10 mieszkańców.

Kolejnym etapem będzie objęcie programem samorządów, w których prognozowany jest największy wzrost liczby seniorów i ich udziału w lokalnej społeczności. Dotyczy to przede wszystkim gmin wiejskich i miejsko-wiejskich.

Obecnie blisko 13 proc. gmin w Polsce nie oferuje usług opiekuńczych, a około 32 proc. świadczy je dla maksymalnie 10 osób. Program ma ograniczyć tzw. białe plamy w dostępie do tego rodzaju wsparcia.

4,5 mld zł na realizację programu do 2035 roku

Na pierwszą edycję programu, obejmującą lata 2026–2028, przeznaczono łącznie 1 mld zł.

Finansowanie ma wynieść:

• 100 mln zł w 2026 r.,
• 400 mln zł w 2027 r.,
• 500 mln zł w 2028 r.

Od 2029 r. na realizację Bonu Senioralnego planowane jest przeznaczanie po 500 mln zł rocznie. Łącznie w latach 2026–2035 finansowanie programu ma sięgnąć 4,5 mld zł.

Jeden system opieki długoterminowej

Nowe przepisy realizują kamień milowy A70G Krajowego Planu Odbudowy w ramach reformy dotyczącej rozwoju opieki długoterminowej.

Ich celem jest stworzenie spójnego systemu, który połączy działania ochrony zdrowia i pomocy społecznej. Ustawa wprowadza jednolite definicje opieki długoterminowej, opieki nieformalnej oraz opiekuna nieformalnego.

Określono także, które instytucje będą odpowiedzialne za koordynację systemu, przekazywanie informacji o dostępnych świadczeniach oraz monitorowanie jakości udzielanego wsparcia.

Powiatowi koordynatorzy pomogą seniorom i ich rodzinom

Jednym z najważniejszych rozwiązań przewidzianych w ustawie jest utworzenie funkcji powiatowych koordynatorów opieki długoterminowej.

Ich zadaniem będzie pomoc osobom wymagającym wsparcia oraz ich rodzinom w wyborze odpowiednich form opieki. Koordynatorzy będą również informować o dostępnych usługach i świadczeniach funkcjonujących na terenie danego powiatu.

Pomoc obejmie m.in. informacje dotyczące:

• usług opiekuńczych świadczonych w domu,
• placówek dziennego pobytu,
• domów pomocy społecznej,
• zakładów opiekuńczo-leczniczych,
• zakładów pielęgnacyjno-opiekuńczych.

Seniorzy i ich bliscy mają otrzymać kompleksową informację o tym, gdzie zgłosić się po pomoc, jakie dokumenty przygotować oraz jak przebiega procedura uzyskania wsparcia.

Finansowanie koordynatorów zapewni budżet państwa

Działalność powiatowych koordynatorów będzie finansowana z budżetu państwa w formie dotacji celowych przekazywanych samorządom.

Na ten cel przewidziano:

• 19,23 mln zł w 2027 r.,
• 19,71 mln zł w 2028 r.,
• 20,18 mln zł w 2029 r.

W kolejnych latach roczny koszt funkcjonowania systemu ma utrzymać się na poziomie około 20 mln zł.

Szerszy monitoring sytuacji osób starszych

Ustawa pozostawia dotychczasowe rozwiązania dotyczące monitorowania sytuacji seniorów, jednocześnie rozszerzając ich zakres.

Coroczne analizy będą obejmować nie tylko sytuację osób starszych, ale także dostępność infrastruktury służącej aktywności społecznej, edukacyjnej, kulturalnej, sportowej i rekreacyjnej. Zebrane dane mają pomóc w lepszym planowaniu kolejnych działań i programów skierowanych do seniorów.

Starzenie się społeczeństwa wymaga nowych rozwiązań

Obecnie w Polsce mieszka blisko 10 mln osób, które ukończyły 60 lat. Stanowią one ponad jedną czwartą mieszkańców kraju.

Prognozy wskazują, że do 2050 r. liczba seniorów wzrośnie do około 12,4 mln, co będzie oznaczało blisko 40-procentowy udział tej grupy w całej populacji.

Szczególnie szybko będzie przybywać osób po 85. roku życia. Ich liczba ma zwiększyć się z około 840 tys. do blisko 1,7 mln.

Wraz z wiekiem rośnie zapotrzebowanie na opiekę wynikające z chorób przewlekłych, ograniczeń sprawności czy trudności w wykonywaniu codziennych czynności. Dlatego jednym z głównych założeń ustawy jest rozwój opieki długoterminowej świadczonej jak najbliżej miejsca zamieszkania seniora.