Jak przygotować pokój dla seniora leżącego? 7 elementów, które ułatwiają opiekę i zwiększają komfort

Powrót seniora ze szpitala albo stopniowa utrata samodzielności potrafią w krótkim czasie zmienić zwykłą sypialnię w miejsce całodobowej opieki. Dopiero wtedy okazuje się, że łóżko stoi za blisko ściany, do szafki trudno podejść, a każda zmiana pozycji chorego wymaga przesuwania połowy wyposażenia. Dobrze przygotowany pokój nie musi przypominać sali szpitalnej. Powinien jednak zapewniać seniorowi bezpieczeństwo i poczucie prywatności, a osobie pomagającej – możliwość wykonywania codziennych czynności bez niepotrzebnego wysiłku. Od czego zacząć?

w skrócie:

• Zadbaj o przestrzeń wokół łóżka – senior powinien mieć wygodne i bezpieczne miejsce do odpoczynku, a opiekun swobodny dostęp z co najmniej dwóch stron podczas codziennych czynności pielęgnacyjnych.

• Dobierz wyposażenie do poziomu samodzielności seniora – łóżko rehabilitacyjne, odpowiedni materac, stolik przyłóżkowy, krzesło toaletowe czy inne akcesoria powinny odpowiadać realnym potrzebom osoby, a nie być kupowane „na zapas”.

• Pamiętaj o bezpieczeństwie i komforcie – usuń przeszkody z ciągów komunikacyjnych, zapewnij dobre oświetlenie, łatwy dostęp do potrzebnych rzeczy i zwracaj uwagę na profilaktykę odleżyn oraz stan skóry.

• Gdzie kupić sprzęt do opieki? – wyposażenia do domowej opieki nad seniorem, w tym materacy przeciwodleżynowych, łóżek rehabilitacyjnych i innych akcesoriów, warto szukać w specjalistycznym sklepie medycznym, np. AlmaMed.pl

 

1. Zacznij od łóżka, ale przede wszystkim od miejsca wokół niego

Naturalnym centrum pokoju osoby leżącej jest łóżko. Nie oznacza to jednak, że najważniejszy jest wyłącznie jego model.

Równie istotne jest to, gdzie zostanie ustawione.

W typowej sypialni łóżko często stoi jednym bokiem przy ścianie. Dla zdrowej osoby nie stanowi to większego problemu, ale przy opiece nad seniorem może znacznie utrudniać zmianę pościeli, czynności higieniczne, zmianę pozycji ciała czy pomoc przy wstawaniu.

Jeżeli tylko wielkość pomieszczenia na to pozwala, warto zapewnić opiekunowi dostęp przynajmniej z dwóch stron łóżka.

Przed przemeblowaniem dobrze przeprowadzić prosty test: stanąć w miejscu, w którym później będzie znajdował się opiekun, i spróbować wykonać ruchy potrzebne podczas poprawiania poduszki, zmiany pościeli czy pomocy w przejściu z pozycji leżącej do siedzącej.

Szybko może się okazać, że niewielki stolik, komoda albo fotel stoją dokładnie tam, gdzie najbardziej potrzebna jest wolna przestrzeń.

W pokoju osoby leżącej mniej mebli często oznacza większy komfort.

 

2. Zastanów się, czy zwykłe łóżko nadal spełnia swoją funkcję

Nie każda osoba wymagająca pomocy potrzebuje od razu specjalistycznego łóżka rehabilitacyjnego. Przy długotrwałej opiece jego funkcje mogą jednak znacząco ułatwić codzienne czynności.

Możliwość zmiany wysokości łóżka pozwala dostosować je do wzrostu opiekuna podczas wykonywania czynności pielęgnacyjnych. Regulowane segmenty umożliwiają natomiast zmianę pozycji seniora bez konieczności układania kilku poduszek jedna na drugiej.

Znaczenie może mieć również możliwość zastosowania barierek bocznych, wysięgnika ułatwiającego podciąganie się albo kół umożliwiających przesunięcie łóżka.

Nie chodzi jednak o zgromadzenie jak największej liczby funkcji.

Wyposażenie powinno wynikać z rzeczywistego poziomu samodzielności seniora. Inne potrzeby będzie miała osoba czasowo osłabiona po hospitalizacji, inne senior, który potrafi samodzielnie usiąść i wstać przy niewielkiej pomocy, a jeszcze inne osoba stale pozostająca w pozycji leżącej.

Warto również pamiętać o opiekunie. Zbyt niskie łóżko może oznaczać konieczność wielokrotnego pochylania się każdego dnia, co przy długotrwałej opiece staje się dużym obciążeniem.

 

3. Materac powinien odpowiadać rzeczywistej sytuacji seniora

Przy osobie spędzającej większość dnia w łóżku materac przestaje być wyłącznie kwestią wygody.

Długotrwały nacisk na te same obszary ciała zwiększa ryzyko powstawania odleżyn. Szczególnej uwagi wymagają między innymi okolice kości krzyżowej, bioder, pięt, łopatek oraz innych miejsc narażonych na stały ucisk.

Ryzyko nie jest jednak takie samo u każdego pacjenta.

Znaczenie mają m.in. mobilność, możliwość samodzielnej zmiany pozycji, stan skóry, obecność już istniejących odleżyn, masa ciała oraz ogólny stan zdrowia.

Dlatego nie warto wybierać materaca wyłącznie według ceny albo zasady „im droższy, tym lepszy”. Pomocnym punktem wyjścia może być internetowy dobór materaca przeciwodleżynowego, który pozwala uwzględnić m.in. stopień mobilności osoby, występowanie odleżyn oraz ich zaawansowanie.

W przypadku osoby szczególnie narażonej na powstawanie odleżyn wybór powierzchni odciążającej warto dodatkowo omówić z lekarzem, pielęgniarką, fizjoterapeutą lub innym specjalistą znającym sytuację pacjenta.

Trzeba również pamiętać o jednej ważnej zasadzie: nawet odpowiednio dobrany materac nie zastępuje indywidualnie zaplanowanej profilaktyki, obserwacji skóry i – jeżeli stan seniora tego wymaga – regularnej pomocy w zmianie pozycji.

 

4. Wszystko, co potrzebne kilka razy dziennie, powinno znajdować się w zasięgu ręki

Szafka przyłóżkowa może pełnić znacznie ważniejszą funkcję niż tylko miejsce na lampkę i szklankę wody.

Warto podzielić znajdujące się przy łóżku przedmioty na dwie grupy.

Pierwszą stanowią rzeczy przeznaczone dla seniora: okulary, chusteczki, telefon, pilot do telewizora, woda czy książka.

Drugą – przedmioty wykorzystywane przez opiekuna podczas codziennych czynności.

Nie oznacza to, że pokój powinien zostać zastawiony opakowaniami środków higienicznych. Wręcz przeciwnie. Najlepiej pozostawić przy łóżku tylko rzeczy aktualnie potrzebne, a ich zapas przechowywać w zamkniętej szafce.

Porządek ma znaczenie praktyczne.

Kiedy trzeba szybko pomóc seniorowi, dobrze wiedzieć dokładnie, gdzie znajduje się potrzebny przedmiot. Ogranicza to również liczbę sytuacji, w których opiekun musi zostawiać osobę samą i wychodzić do innego pomieszczenia po niezbędne akcesoria.

Jeżeli senior może samodzielnie sięgać po część rzeczy, należy ustawić je tak, aby nie wymagało to nadmiernego wychylania się z łóżka.

 

5. Światło powinno pomagać zarówno seniorowi, jak i opiekunowi

W pokoju osoby starszej światło pełni kilka funkcji.

W dzień najlepiej wykorzystywać światło naturalne, dlatego – jeżeli jest taka możliwość – warto ustawić łóżko w miejscu zapewniającym kontakt z oknem i otoczeniem. Nie powinno jednak znajdować się w miejscu narażonym na ciągły przeciąg czy intensywne bezpośrednie nasłonecznienie.

Wieczorem potrzebne jest łagodne oświetlenie ogólne, które nie będzie raziło osoby leżącej.

Osobnego światła może wymagać opiekun.

Przy wykonywaniu czynności higienicznych, zmianie opatrunku zgodnie z zaleceniami medycznymi czy kontroli stanu skóry dobre oświetlenie jest znacznie ważniejsze niż dekoracyjna lampka stojąca w rogu pomieszczenia.

Przydatne może być także delikatne światło nocne.

Senior budzący się w nocy nie powinien znajdować się nagle w całkowitej ciemności. Jest to szczególnie istotne w przypadku osób, które mogą próbować samodzielnie wstawać.

Włącznik lub pilot do lampki warto umieścić w miejscu łatwo dostępnym zarówno dla seniora, jak i opiekuna.

 

6. Zaplanuj drogę od łóżka do drzwi, fotela i toalety

Przygotowanie pokoju nie kończy się na przestrzeni bezpośrednio przy łóżku.

Trzeba spojrzeć również na drogę, którą senior będzie pokonywał, jeżeli zachował choć część mobilności.

Na trasie nie powinny znajdować się luźne dywaniki, przewody, niskie stoliki ani inne przedmioty, o które łatwo zahaczyć.

Jeżeli senior korzysta z balkonika, chodzika lub wózka, należy sprawdzić, czy pomiędzy meblami rzeczywiście pozostaje wystarczająco dużo miejsca.

To samo dotyczy drzwi.

Warto zweryfikować, czy można je swobodnie otworzyć, gdy obok łóżka znajduje się dodatkowy sprzęt. W małych mieszkaniach każdy centymetr ma znaczenie i czasem przesunięcie jednej komody do innego pokoju poprawia funkcjonalność bardziej niż zakup kolejnego akcesorium.

W przypadku osoby mającej problemy z poruszaniem się należy również przemyśleć drogę do łazienki.

Jeżeli jest długa albo trudna do pokonania, w określonych sytuacjach pomocne mogą być rozwiązania takie jak krzesło toaletowe. Ich wybór powinien odpowiadać możliwościom seniora i sposobowi sprawowania opieki.

 

7. Nie zamieniaj pokoju seniora w magazyn sprzętu medycznego

Kiedy bliska osoba zaczyna potrzebować coraz większej pomocy, łatwo wpaść w pułapkę kupowania kolejnych urządzeń i akcesoriów.

Stolik. Uchwyt. Poduszka. Podkład. Wózek. Balkonik. Krzesło. Kolejne opakowania produktów higienicznych.

Po kilku tygodniach sypialnia, która przez wiele lat była prywatnym miejscem seniora, może zacząć przypominać zaplecze placówki medycznej.

A przecież nadal jest jego pokojem.

Jeżeli stan zdrowia na to pozwala, warto pozostawić w nim ulubione zdjęcia, książki, radio, zegar czy inne znajome przedmioty. Dają poczucie ciągłości i sprawiają, że przestrzeń pozostaje domem, a nie wyłącznie miejscem wykonywania czynności opiekuńczych.

Dobrze jest też zachować możliwość spojrzenia przez okno, oglądania telewizji czy rozmowy z odwiedzającą osobą bez konieczności każdorazowego przestawiania wyposażenia.

Sprzęt ma pomagać człowiekowi, a nie przejmować jego przestrzeń.

 

O czym jeszcze warto pamiętać przy osobie leżącej?

Pokój może być przygotowany perfekcyjnie, a mimo to opieka nadal będzie wymagała codziennej obserwacji.

Warto zwracać uwagę na stan skóry, samopoczucie seniora, jego apetyt, nawodnienie, możliwość samodzielnego poruszania kończynami i każdą zauważalną zmianę w funkcjonowaniu.

Szczególnie istotna jest skóra w miejscach narażonych na ucisk.

Niepokojącego zaczerwienienia, przebarwienia, uszkodzenia skóry czy pojawiającej się rany nie należy traktować jako nieuniknionego skutku leżenia. W takiej sytuacji warto skontaktować się z osobą posiadającą odpowiednie przygotowanie medyczne.

Plan zmiany pozycji seniora również powinien być dostosowany indywidualnie do jego stanu i ryzyka powstawania odleżyn.

Nie należy natomiast przyjmować, że zakup materaca przeciwodleżynowego pozwala zrezygnować z pozostałych elementów profilaktyki.

 

Najpierw obserwacja, później zakupy

Przygotowując pokój dla seniora leżącego, łatwo rozpocząć od przeglądania katalogów ze sprzętem.

Warto zrobić odwrotnie.

Najpierw przez chwilę przeanalizować, czego senior rzeczywiście potrzebuje.

Czy potrafi sam zmienić pozycję? Czy samodzielnie siada? Czy próbuje wstawać? Ile czasu spędza w łóżku? Czy potrzebuje pomocy przy każdej czynności higienicznej? Czy osoba opiekująca się nim może bezpiecznie podejść z obu stron?

Dopiero odpowiedzi na takie pytania pokazują, czego brakuje.

Czasami największą zmianą będzie specjalistyczne łóżko lub odpowiednio dobrany materac. Innym razem wystarczy przemeblowanie pokoju, usunięcie niepotrzebnych przedmiotów i ustawienie rzeczy używanych każdego dnia w bardziej przemyślany sposób.

 

Dobry pokój ułatwia życie dwóm osobom

Przy organizowaniu przestrzeni dla osoby leżącej łatwo koncentrować się wyłącznie na potrzebach seniora.

Tymczasem w tym samym pomieszczeniu każdego dnia funkcjonuje również opiekun.

To on pochyla się nad łóżkiem, pomaga zmieniać pozycję, podaje posiłki, poprawia pościel i wykonuje wiele powtarzalnych czynności. Jeżeli przestrzeń została źle zaprojektowana, każda z nich jest trochę trudniejsza.

Dlatego dobrze przygotowany pokój powinien odpowiadać na potrzeby obu osób.

Senior powinien czuć się w nim bezpiecznie, komfortowo i nadal być u siebie.

Opiekun powinien mieć wystarczająco dużo miejsca, aby pomagać bez ciągłego przesuwania mebli, pochylania się w niewygodnej pozycji i szukania potrzebnych rzeczy.

Nie chodzi więc o stworzenie w domu małej sali szpitalnej.

Chodzi o takie zorganizowanie zwykłego pokoju, aby codzienna opieka była prostsza, bezpieczniejsza i możliwie komfortowa dla wszystkich.